استاتین ها گروهی از داروها می باشند که با مسدود کردن مسیر آنزیم سنتز کننده کلسترول در کبد باعث کاهش تولید کبدی کلسترول و درنتیجه کاهش سطح آن در خون می شوند. استاتین برای این آنزیم، که متیل گلوتاریل کوآنزیم A نامیده می شود، مانند یک مهار کننده عمل می کند.

علی رغم ضروری بودن وجود کلسترول برای انجام فعالیت های حیاتی بدن، در صورت افزایش میزان تولید این ماده، پلاک های کلسترول در عروق تجمع یافته و ریسک ابتلا به بیماری های آترواسکلروزیس افزایش می یابد. این پلاک ها با مسدود کردن شریان های سرخرگی و کاهش جریان عرضه ی خون به بافت، باعث ایجاد پارگی عروق و همچنین ایجاد لخته های خونی می گردند. چنانچه تشکیل پلاک در شریان های انتقال دهنده ی خون به قلب روی دهد. آنژین صدری یا حمله قلبی اتفاق می افتد و زمانی که کاهش جریان خون در شریان های خون رسان مغز روی دهد، منجر به سکته ی مغزی خواهد. استاتین با کاهش تولید کلسترول، باعث عدم تشکیل پلاک های جدید و کاهش اندازه پلاک های موجود می شود؛ علاوه بر این استاتین می تواند در کاهش التهاب نیز موثر واقع شود.

اگرچه استاتین به طور محسوسی باعث کاهش 30 درصدی ریسک حملات قلبی و رویدادهای مرتبط با آن می شود اما سازگاری بیماران با این دارو همچنان به عنوان مشکلی مهم باقی مانده است. مطالعات نشان می دهد که بیش از 50% بیماران قلبی-عروقی مصرف داروی استاتین خود را متوقف می کنند که در 60% موارد، علت این قطع مصرف ایجاد دردهای عضلانی مرتبط با این دارو بوده است که از این بین می توان به ایجاد دردهای عضلانی، اسپاسم و ضعف عضلات اشاره کرد.

 

 

ارتباط بین میوپاتی ناشی از مصرف استاتین و ژن SLCO1B1 به اثبات رسیده است. ژن SLCO1B1 به منظور انتقال املاح آنیونی، جذب کبدی و متابولیسم استاتین ها کد شده است. تنوع وراثتی ژن SLCO1B1 که به نام SNPs های ژن شناخته می شوند، در عملکرد این ناقل موثر می باشند. حضور واریانت های متداول SLCO1B1 سبب کاهش توانایی جذب کبدی استاتین، کاهش توانایی استاتین در کنترل LDL و افزایش ریسک میوپاتی می شود.

مطالعات حاکی از آن است که افراد با داشتن 1 یا 2 نسخه از ژنوتیپ خاصی از این ژن به ترتیب 4.5 برابر و 17 برابر در معرض خطر توسعه میوپاتی می باشند.

3 ژنوتیپ برای ژن SLCO1B1 شناسایی شده است که این ژنوتیپ ها بر مبنای تاثیر بر چگونگی متابولیسم استاتین در کبد طبقه بندی شده اند:

متابولیسم نرمال استاتین: T/T

متابولیسم کاهش یافته استاتین: T/C

متابولیسم بسیار کاهش یافته استاتین: C/C

  1.  ژنوتیپ T/T (والین/ والین): این ژنوتیپ با متابولیزه کردن طبیعی استاتین همراه است. در این افراد با مصرف دوز مناسب استاتین، کاهش LDL مشاهده شده است.
  2.  ژنوتیپT/C (والین/ آلانین): این ژنوتیپ با کاهش متابولیسم استاتین همراه است. این افراد دچار کاهش توانایی متابولیسم استاتین بوده و بیش از 4.5 برابر افراد عادی به میوپاتی ناشی ازمصرف استاتین دچار می شوند.
  3.  ژنوتیپ C/C (آلانین/ آلانین): این افراد با کاهش قابل توجه متابولیسم استاتین مواجه بوده و ریسک توسعه میوپاتی ناشی از مصرف استاتین در آنها بیش از 17 برابر افرادی با ژنوتیپ T/T می باشد. علاوه بر این افرادی با ژنوتیپ T/C ویا C/C کمتر از افرادی با ژنوتیپ نرمال T/T به درمان با استاتین به منطور کاهش LDL پاسخ می دهند.

ژنوتایپینگ پلی مورفیسم SLCO1B1 جهت پیگیری درمان با استاتین به ویژه در موارد مصرف همزمان چندین دارو همراه با داروهای استاتین و همچنین تعیین دوز موثر و صحیح دارو به خصوص در افرادی با ریسک میوپاتی، توصیه می گردد.

مزایای استفاده از ژنوتیپینگ SLCO1B1 عبارتند از:

  •  تشخیص دقیق و پیشرفته ی بیمارانی که دارای ریسک توسعه میوپاتی وابسته به استاتین هستند.
  •  تعیین میزان صحیح مصرف دارو با توجه به ژنوتیپ SLCO1B1 بیمار.

از دیگر عوامل مرتبط با خطر میوپاتی مرتبط با مصرف استاتین می توان به وضعیت بالینی، دیابت، کم کاری تیروئید، میزان کراتین، استفاده از مسدود کننده های کانال کلسیم، جنسیت مونث، سن بالای 65 سال و فعالیت شدید بدنی اشاره کرد.

تعیین ژنوتایپ SLCO1B1 با بالاترین دقت و کوتاه ترین زمان پاسخ دهی در آزمایشگاه فردا انجام می شود.