میاستنی گراویس (MG) بیماری خودایمنی مزمنی است که ارتباط عصب و عضله را مختل میکند و باعث ضعف عضلانی میشود. در حالت عادی، انتهای عصب پیامرسانی شیمیایی به نام استیلکولین آزاد میکند. این ماده به گیرندههای روی عضله میچسبد و عضله منقبض میشود. در میاستنی، دستگاه ایمنی پادتنهایی میسازد که این گیرندهها را مسدود یا تخریب میکنند و عضله زود خسته میشود.
ضعف اغلب از عضلات چشم شروع میشود و افتادگی پلک یا دوبینی میدهد (نوع چشمی). ضعف ممکن است بعدها به صورت، گلو و سایر قسمتهای بدن برسد (نوع منتشر). فعالیت آن را بیشتر و استراحت کمترش میکند. این بیماری بیشتر در زنان زیر ۴۰ سال و مردان بالای ۶۰ سال تشخیص داده میشود. مادر مبتلا ممکن است پادتنها را به جنین منتقل کند و نوزاد مدتی علائم موقت داشته باشد.
علت بیماری معلوم نیست، ولی بیشتر بیماران غدهی تیموس بزرگ دارند و در برخی تومور تیموس (تیموما) دیده میشود که معمولاً خوشخیم است. خطر دیگر بیماریهای خودایمنی هم در این افراد بالاتر است.
علائم میاستنی از روزی به روز دیگر فرق میکند، با فعالیت و در ساعات پایانی روز بدتر و با استراحت بهتر میشود. در عدهای فقط عضلات اطراف چشم درگیر میمانند، اما در بیشتر بیماران ظرف حدود یک سال صورت، گردن و بقیهی بدن هم درگیر میشود. بیماری معمولاً چند سال پیشرفت میکند، بعد ثابت میماند و گاهی دورههای طولانی بهبود دارد.
افتادگی پلک، دوبینی، کنترل ضعیف حرکات چشم، دشواری جویدن و بلع، گفتار نامفهوم، ضعف گردن، مشکل در راه رفتن و ضعف عضلات خاص از علائم رایج است، در حالی که حس بدن طبیعی میماند. گرما، استرس، بیماری و بعضی داروها علائم را تشدید میکنند. اگر عضلات تنفسی درگیر شوند، بحران میاستنی رخ میدهد که اورژانس است و ممکن است به بستری و دستگاه کمکتنفسی نیاز داشته باشد.
آزمایشها برای تشخیص میاستنی، افتراق آن از بیماریهای مشابه و راهنمایی درمان انجام میشوند. آزمایش خون اصلی، سنجش پادتن ضد گیرندهی استیلکولین (AChR) است که در بیشتر بیماران نوع منتشر و حدود نیمی از بیماران نوع چشمی مثبت میشود. اگر این آزمایش منفی باشد، پادتن ضد MuSK بررسی میشود. وجود پادتن ضد عضلهی مخطط احتمال تیموما را بالا میبرد.
آزمایشهای دیگری هم برای کنار گذاشتن بیماریهای همراه به کار میروند: فاکتور روماتوئید (RF) و پادتن ضد CCP برای آرتریت روماتوئید، ANA برای لوپوس و دیگر بیماریهای خودایمنی، و آزمایشهای تیروئید برای بیماری گریوز.
خارج از آزمایشگاه، پزشک ممکن است از تست تنسیلون (ادروفونیوم)، تحریک مکرر عصب یا الکترومیوگرافی تکفیبر، سیتیاسکن قفسهی سینه برای بررسی تیموس و گاهی MRI مغز و حدقهی چشم کمک بگیرد.
میاستنی گراویس پیشگیری یا درمان قطعی ندارد، اما علائم آن قابل کنترل است و بیشتر بیماران زندگی عادی یا نزدیک به عادی دارند. درمان اصلی، داروهای مهارکنندهی کولیناستراز است که ارتباط عصب و عضله را بهتر و قدرت عضله را بیشتر میکنند. اگر تیموما وجود داشته باشد، برداشتن غدهی تیموس (تیمکتومی) علائم را کم و گاهی برطرف میکند. در دورههای تشدید شدید، کورتیکواستروئید تجویز میشود و گاهی داروهای سرکوبکنندهی ایمنی دیگری هم کنار آن به کار میرود تا به استروئید کمتری نیاز باشد.
بحران میاستنی که تنفس را مختل کند، باید فوراً در بیمارستان درمان شود. نوزادانی که از مادر علامت گرفتهاند، چند هفته زیر نظر میمانند تا اثر پادتنهای مادر از بین برود. نیاز درمانی هر بیمار با گذشت زمان تغییر میکند و باید همراه پزشک بازبینی شود.